De moed van imperfectie

Courage is contagious. Every time we choose courage, we make everyone around us a little better and the world a little braver.
– Bréné Brown

Naast een bekend en gewaardeerd boek van Dr. Prof. Bréné Brown, is de ‘moed van de imperfectie’ voor mij een soort van hersenanker geworden. Ik heb het uitgegooid in de kwabben van mijn brein…. en het ligt daar. Soms heeft het geen functie. De perfectie-cruiseboot  (ja, ja, niet zo maar een klein bootje, dat kan natuurlijk niet voor een perfectionist) staat dan netjes aan wal. Passagiers mogen erover wandelen, op- en afstappen en ja hoor, hun drankjes morsten op de vloer en de lakens bevuilen.

Maar soms wil het schip de zee op, varen. Snel en stevig, op de perfecte golven in de perfecte zee, met een perfect landschap en dan…. een perfecte crash op een ijsberg als gevolg. Desillusie, boosheid, verdriet.

Zo gaat het meer dan eens. Vooral als de drukte woekert op zee. Plots gaan de oogkleppen op en moet alles ‘onder controle’ gebracht worden. Moet er gesport worden, moeten er meer klanten aan boord of moet het werk nog beter, moet het huis (of de boot 😊)) proper en netjes zijn, de kinderen onberispelijk en beleefd en alsjeblieft: no spilling your drinks! Dat zijn meestal niét de beste trips.

De periodes waarin het allemaal wat losser mag, de reis belangrijker is dat de bestemming, de kleren vuil zijn en de kinderen ook…dan worden de avonturen geboren!

En toch is ze zo verdomd moeilijk om af te kicken van dat perfectionisme. Wat is er gebeurd met ons? We willen zo graag dat perfecte lijf, de perfecte job, de perfecte partner. We willen de beste werknemer zijn, de beste mama of de beste papa. De beste en coolste vriend. Avontuurlijk ook en gezond, ja, dat ook natuurlijk. Wat we niet zien ondertussen: we missen het avontuur onderweg…

Jarenlang was het standaard antwoord van sollicitanten: “Mijn zwakke punten? Goh… ik ben nogal perfectionistisch”. Als ik een euro had gekregen voor elke keer dat ik die zin hoorde in mijn rol als recruiter… dan kocht ik me nu dé (uiteraard) perfecte yacht. Alsof de jobzoekers stiekem hoopten dat het toch iets goed was, dat perfectionisme.
Dat is het niet. Perfectionisme is schadelijk en verslavend, omdat het eigenlijk een vorm is van ‘foute’ zelfbescherming, vaak om niet te hoeven tonen wie we echt zijn. Het is als een harnas dat we aantrekken. We proberen er perfect uit te zien, perfect te leven en alles perfect te doen, zodat we ons zelf besparen van de gevoelens van schaamte, afkeuring en verwijten. Perfectionisten hechten hun eigenwaarde vaak aan de mening van anderen en zijn keer op keer ontgoocheld, want hé (big surprise) : perfectie bestaat niet. We streven dus een onhaalbaar doel na. We hebben immers geen enkele invloed op hoe we door anderen worden gezien…

We zien perfectionisme vaak ook veel te eng. Je kan namelijk best perfectionist zijn in één rol (vb op het werk) en helemaal niet in een andere rol (vb. in het huishouden). Je kan een perfecte ouder willen zijn, maar helemaal geen geduld hebben om een feest tot in de puntjes te organiseren of een Excel-sheet helemaal uit te vlooien. Bovendien heeft perfectionisme slechts soms het resultaat van ‘overperforming’, maar heel vaak net ook van ‘underperforning’ met als kenmerken uitstelgedrag en faalangst. Het niet beginnen uit angst dat het toch nooit goed genoeg zal zijn (lees: aan de verwachtingen van jou én van iedereen kunnen voldoen).  Perfectionisten zijn ook helden in doorduwen, focussen op de fouten, alles-of-niets denken. Delegeren kan al eens lastig zijn, want ‘wat je zelf doet doe je beter (en/of sneller)’.

Kortom: perfectionisme is knap lastig maar contradictorisch genoeg ook gemakkelijk. Het is veel makkelijker om je harnas aan te trekken dan naakt de straat op te gaan. Gewoon, zoals je bent. Met fouten en vuile voeten. Een vlek op je shirt en veel vraagtekens in je hoofd. Het vergt lef om je te tonen zoals je bent. In al je kwetsbaarheid en helemaal blootgesteld aan het oordeel van anderen over je échte ik.

Niet alle perfectionisten belanden in burn-out, maar we komen er toch best veel tegen. Relatief vaak werkende, sportende, city-trippende, meerwaardezoekende, maatschappelijk geëngageerde mama’s en papa’s. Overtuigd van het idee dat op elk vlak streven naar perfectie hun zal brengen naar geluk, voldoening en… liefde. Want daar draait het allemaal om….

Ondertussen werkt mijn eigen anker steeds beter. Ik kies vaker voor mezelf en wil steeds minder voldoen aan de verwachtingen van anderen. Ik doe mijn werk met hart en ziel en maak af en toe een stevige fout waar ik met plezier uit leer. Ik nam met twee handen het opvoedingsadvies van een collega aan: ‘gaan voor de 20-60-20 regel: 20% van de tijd een perfecte mama, 60% van de tijd ‘gewoon ok’, en 20% van de tijd ‘dit kan écht wel beter’. Vooral het toestaan van dat laatste doet veel deugd. Ik sport alleen nog als ik het ook leuk vind en stel al eens een vriend teleur. En ik lummel rond. Gewoon omdat het af en toe kan.

En… ik ben er trots op.

It takes courage to say yes to rest and play, in a culture where exhaustion is seen as a status symbol.
– Bréné Brown

Zin om aan de slag te gaan met je perfectionisme in je loopbaan? Loopbaanbegeleiding zet je op weg! 
Moed vinden om een imperfect (maar gelukkig) werkende mama of papa te zijn? Kom naar onze workshop Parent & More op 6 juli. 

Pin It on Pinterest