De schaduwzijde van de zelfzorg-hype

Heb jij ‘m ook al gezien op sociale media, de #zelfzorg? Foto’s die letterlijk baden in rozenblaadjes en essentiële olie, fancy kopjes kurkuma latte en ontbijt bowls vol powerfoods, om maar een paar voorbeelden te geven. Een positief iets dat zorgen voor jezelf? Toch? 

Zelfzorg-schuldgevoel
Zelfzorg is belangrijk, daar bestaat geen twijfel over. Maar de druk naar zelfzorg heeft blijkbaar ook een ‘dark side’: jij bent verantwoordelijk voor je balans en je evenwicht. Je ben constant moe? Dan had je niet zoveel over je grenzen moeten gaan en wat beter voor jezelf moeten zorgen. Een burn-out? Beter luisteren naar je lijf… of af en toe dat warme bad eens moeten nemen. Hoe meer prentjes we zien over zelfzorg, hoe minder met onze omstandigheden rekening wordt gehouden. En dat zadelt een heleboel mensen dan weer op met een nieuwe vorm van schuldgevoel: het zelfzorg-schuldgevoel. Maar iedereen die probeert voor zichzelf te zorgen, weet dat het allemaal zo simpel niet is. Jezelf een dagje wellness cadeau doen, lost niet altijd alle problemen op.

Zelfzorg ≠ geestelijke gezondheidszorg
Zelfzorg is soms ook een pleister op de wonde. Het lost tijdelijk de problemen op, maar het neemt de onderliggende oorzaak van je rotgevoel niet weg. Het grootste probleem ontstaat er wanneer zelfzorg in de plaats komt van geestelijke gezondheidszorg. Cijfers van een rapport van denktank Itinera uit 2013 tonen ons de situatie in België. 1 op 3 Belgen zal in zijn leven geconfronteerd worden met een psychische stoornis, 26% voelt zich regelmatig slecht in zijn vel, 46% van de personen met een psychische aandoening komt uiteindelijk wel bij een arts terecht maar krijgt medicatie noch therapie. 25% krijgt enkel medicatie en 3,8% enkel therapie. De rest zoekt mogelijks heil in #zelfzorg.  

Wat is het dan wel?
Een van mijn favoriete bloggers schreef een tijdje geleden dit stuk: “This Is What ‘Self-Care’ REALLY Means, Because It’s Not All Salt Baths And Chocolate Cake”. In dat stuk klaagt ze aan hoe zelfzorg een hype is geworden die in haar ogen draait om je te verliezen in alles wat consumeren is (olie voor in je bad, chocoladecake, organische kaarsen). Dingen kopen onder het mom van ‘lief zijn voor jezelf’. Echte zelfzorg heeft weinig te zien met ‘treating yourself’ maar alles met keuzes maken die goed zijn voor je gezondheid (zowel fysiek als mentaal) op lange termijn. En die beslissingen zijn soms allesbehalve mooi en ‘instagramable’. In mijn geval is zelfzorg: deeltijds werken, regelmatig naar de psycholoog gaan, antidepressiva nemen en mijn uitgaven en inkomsten tot op de cent budgetteren. Niets sexy aan maar wel dingen die mijn leven een heel pak aangenamer maken. Warme baden neem ik nog steeds graag een een stuk chocoladecake zal je mij niet snel zien afslaan. Maar die dingen doe ik om van het leven te genieten, niet om aan mijn leven te ontsnappen. 

Jij alleen kan invullen voor jezelf wat zelfzorg betekent. Misschien betekent het simpelweg minder, en niet meer. Minder doen, minder moeten, zélfs als het om een saunabeurt gaat of een wandeling. Soms moet het lijf gewoon kunnen rusten en is de oplossing wat doortastender dan de pure oppervlakte. Ik wou het met je delen, omdat ik niet de enige ben die de druk voelt van de eigen verantwoordelijkheid. Dus geniet absoluut van dat warme bad, die etherische olie, van jezelf te trakteren op iets dat je plezier doet. En als er meer nodig is dan dat, ga naar een gekwalificeerd hulpverlener. Je staat niet alleen.

Pin It on Pinterest